تبلیغات
باشگاه خبر گزاری کامپیوتر ایرانیان - بازار سیم‌کارت به بن‌بـست رسید
باشگاه خبر گزاری کامپیوتر ایرانیان
بازار سیم‌کارت به بن‌بـست رسید
ارسال در تاریخ دوشنبه 5 اردیبهشت 1390 توسط yas & ali

بنیاد پژوهشی تجارت بین‌المللی آینده اینترنت تلفن همراه و مخابرات ایران را پیش‌بینی کرد

بازار سیم‌کارت به بن‌بـست رسید

سرویس خبر- ­­انتشار نسخه به روز شده گزارش بنیاد پژوهشی تجارت بین المللی (BMI) با گنجانده شدن چند نتیجه آماری جدید، حاوی پیش بینی های غیرمنتظرهای است که از آن جمله می توان به افول نسبی بازار تلفن همراه و ثابت ایران طی سالهای آتی و ناکام ماندن طرح اینترنت ملی در آینده نزدیک اشاره کرد.

به گزارش عصر ارتباط، گزارش امسال بنیاد پژوهشی تجارت بین‌المللی(BMI) برای فصل اول سال 2011 میلادی بیشتر از آن رو فراتر از انتظار بود که این بار گزارش بر خلاف روال‌های پیشین توانسته اطلاعات دقیق‌تری (دست کم به ظن گردآورندگان آن) از فضای مخابراتی کشور گردآوری کند و بر همین اساس پیش‌بینی خود را تا سال 2015 گسترش داده است. دلیل این امر هم در مقدمه گزارش بهبود آمارهای ارایه شده از سوی اپراتورهای مختلف موبایل، خطوط ثابت و اینترنت اعلام شده است که پیش از خصوصی‌سازی تمایل چندانی برای اعلام آنها وجود نداشت و همانگونه که در صدر گزارش تاکید شده شاید کنسرسیوم ایرانی- آفریقایی MTN-Irancell تنها استثنای این حکم به شمار می‌آید.


 

بحران اعتباریها


 

در ابتدای گزارش برآورد شده است که در پایان 2010 شمار مشترکان سیم‌کارت تلفن همراه در ایران 29/67 میلیون نفر است که با این حساب نسبت به سال گذشته نزدیک به 21 درصد رشد داشته است. این آمار رشد نیز در مقایسه با سال گذشته اعلام شده است که در سپتامبر 2009 با اعلام رسمی شمار مشترکین همراه اول مشخص شد باید شمار کل مشترکین تلفن همراه ایران در دوسال قبل در حدود 55 میلیون نفر باشد.


 

جالب آنکه گزارش از همان ابتدا یک انتقاد جدی به مهم‌ترین راهبرد توسعه ایرانسل کرده است و در همان نخستین سطور خود آورده است از این آمارهای اعلام شده در بالا ضریب نفوذی نزدیک به 90 درصد برای بازار موبایل ایران استنباط می‌شود که از دیدگاه عملی چندان هم درست نیست و همانگونه که نویسندگان تاکید کرده‌اند بخش عمده‌ای از این سیم‌کارت‌ها از نوع پیش‌پرداخت یا همان اعتباری هستند که تحت تاثیر انواع و اقسام شعارها و برنامه‌های تبلیغاتی فروخته شده یا حتی رایگان به دست مشترکین رسیده‌اند ولی در عمل بخش قابل توجهی از آنها غیر فعال هستند.


 

لحن گزارش وقتی درباره ایران‌سل ناامیدانه‌تر می‌شود که توضیح می‌دهد به همین دلایل ذکر شده در بالا و حجم بالای سیم‌کارت‌های اعتباری در ترکیب سرویس‌های این اپراتور،سرانه درآمد حاصل از هر مشترک (ARPU) به شدت پایین مانده و مطابق اطـلاعـات رسمی خـود ایـن کنسرسـیوم فـقط حدود 8 دلار به ازای هر مشترک است. بنیاد پژوهشی تجارت بین‌المللی(BMI) حتی پیش‌بینی کرده است که با حجم بالای مشترکین پیش‌پرداخته یا همان اعتباری‌ها رقم درآمد حاصل از هر مشترک حتی از میزان فعلی نیز کمتر خواهد شد و در نهایت به بروز مشکلات جدی در تامین سرمایه برای توسعه شبکه تلفن همراه ایرا‌نسل منجر می‌شود.


 

مطابق این گزارش تنها راه‌حل ایرانسل برای خروج از این بن‌بست تدریجی را هم باید در روی‌آوردن به خدمات مبتنی بر داده و به ویژه نسل سوم تلفن همراه (3G) جستجو کرد که البته همانگونه که بنیاد پژوهشی تجارت بین‌المللی(BMI) نیز تاکید کرده است پس از ورود کنسرسیوم تامین تله‌کام (هر چند به صورت اسمی) به بازار مخابراتی ایران به عنوان اپراتور سوم دیگر سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی اجازه حضور در بازار 3G را به اپراتور دوم نخواهد داد. (به جدول 1 مراجعه کنید)


 

چالشهای رگولاتوری


 

گزارش بنیاد پژوهشی تجارت بین‌المللی(BMI) بخش عمده‌ای از توجه خود را صرف مضرات رگولاتوری ضعیف در فضای ارتباطات و فناوری اطلاعات کشور کرده است که مسوولیت آن را هم متوجه سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی دانسته و علیرغم پررنگ‌کردن پیشرفت‌های ارتباطی کشور نوشته است:” جایگاه ایران از لحاظ فضای تجاری در میان سایر کشورهای منطقه خاورمیانه و آفریقا همچنان ثابت مانده و در رتبه پانزدهمین کشور در آخر جدول باقی مانده است که دلیل آن مشخصا متوجه امتیازات پایین رگولاتوری کشور و فضای ناامن اقتصاد کلان کشور است.”


 

بنیاد پژوهشی تجارت بـیـن‌المـلـلی (BMI) عـدم توسعه اینترنت پرسرعت چه روی بستر تلفن همراه و چه در بستر خط‌های ثابت را هم از عواقب همین ضعف‌های رگولاتوری می‌داند و معتقد است توسعه مفهوم اینترنت ملی هم می‌تواند یک تهدید بالقوه برای سرمایه‌گذاری در زمینه اینترنت پرسرعت باشد که از اواخر سال 2010 وارد فضای خبری رسانه‌های فناوری اطلاعات و حتی عمومی شده است.


 

در همین گزارش هم حتی تاکید شده است که مسوولان دولتی ایران تاکید کرده‌اند از این شبکه فقط برای به صرفه‌سازی پهنای باند خریداری شده استفاده می‌شود که هم هزینه‌های جاری کشور را کاهش خواهد داد و هم هزینه نهایی را برای کاربران مناسب‌تر خواهد کرد ولی در نهایت باز هم نگرانی‌هایی جدی درباره اعـمال مـحـدودیـت‌های شدیـدتر و جـدیدتر با استفاده از این شبکه وجود دارد.


 

فضای تجاری


 

 در بخش رتبه‌بندی فضای تجاری کشورهای منطقه نیز به ایران به عنوان قعر نشین این رتبه‌بندی ( در کنار الجزایر و عمان) اشاره اندکی شده که در آن تاکید شده علیرغم این رتبه، پایین جمعیت بسیار جوان ایران و امکان یک رشد بالقوه که کم وبیش در میان هیچ یک از سایر کشورهای منطقه خاورمیانه وجود ندارد باعث شده ایران همچنان یکی از جذاب‌ترین بازارهای مخابراتی منطقه باشد. البته تمرکز قسمت عمده‌ای از جمعیت در شهرها که با پراکندگی بخشی از ساکنان در نقاط محروم و دور از دسترس نیز همراه است سبب شده توسعه زیرساخت مخابراتی بسیار دشوار باشد.


 

جالب آنکه در این بخش از گزارش بنیاد پژوهشی تجارت بین‌المللی(BMI) توضیح داده است که تعرفه‌های پایین ارتباطی در ایران و حجم بالای سیم‌کارت‌های اعتباری موجب شده است که بخش خطوط ثابت تلفن با وقفه‌ای قابل تامل در فرآیند رشدش مواجه شود. بخشی که به اعتبار آمار ارایه شده گستردگی آن در ایران در میان سایر کشورهای خاورمیانه بی‌نظیر است و همچنان هم به رشد خود ادامه می‌دهد.


 

بنیاد پژوهشی تجارت بین‌المللی(BMI) اقدام رگولاتوری در اعطای مجوز به تامین تله‌کام برای ارایه خدمات نسل دوم و سوم تلفن همراه را اقدامی مهم ارزیابی می‌کند ولی معتقد است این شرط زمانیکه تا سه سال پس از پروانه حاضر هیچ اپراتور دیگری نمی‌تواند وارد بازار 3G شود را آسیبی می‌داند که موجب می‌شود بازار خدمات ارزش افزوده کشور رشد مناسبی نداشته باشد و در نهایت اپراتورها نتوانند از بن‌بستی که در زمینه تعرفه مکالمات وجود دارد نجات پیدا کنند.


 

در توضیح امتیاز صنعتی بسیار پایین ایران در جدول هم که در میان تمامی کشورهای خاورمیانه بی‌سابقه است کنترل شدید دولت بر صنایع مخابراتی مسوول دانسته شده که باعث شده بازیگران عرصه‌هایی مانند مخابرات، اینترنت و موبایل نتوانند مانورهای اقتصادی لازم را در بازار خود پیاده کنند. (به جدول 2 مراجعه کنید)


 

پیشبینیهای ترش و شیرین


 

به روز شدن آمارهای بنیاد پژوهشی تجارت بین‌المللی(BMI) در گزارش حاضر برای نخستین بار طی یک دهه اخیر موجب شده است که پس از بازنگری در پیش‌بینی‌هایش این بنیاد پژوهشی درباره احتمال کاهش تقاضا برای خدمات همراه ایرانی سخن بگوید. همانگونه که پیش‌تر نیز اشاره شد در این گزارش وجود بیشتر از 67 میلیون سیم‌کارت در بازار مخابرات ایران موجب شده است که BMI این آمار را یک بلوغ در بازار موبایل ایران قلمداد کند و بنویسد: <هرچند تخمین زده می‌شود از میان انبوه سیم‌کارت‌های اعتباری فروخته شده بخش قابل توجهی غیر فعال باشند ولی هیچ آمار قابل اتکایی درباره شمار دقیق این گونه سیم‌کارت‌ها در دست نیست. در چنین شرایطی شاید مهمترین انگیزه اپراتورها از همچنان تبلیغ‌کردن سیم‌کارت‌های اعتباریشان فتح بازار متقاضیان در مناطق روستایی باشد که هنوز بخش محسوسی از آنها دارای تلفن همراه نیستند. “


 

تحلیل گزارش در این زمینه کمی بدبینانه است و برآورد شده با حضور 5 اپراتور در بازار تلفن همراه کشور دورنمای چندانی درخشانی برای آینده درآمدی غول‌ها وجود ندارد. البته در این برآوردها تالیا ، پیمانکار تلفن همراه اعتباری شرکت مخابرات ایران و کیش تلکام ، اپراتور اختصاصی جزیره کیش یا حتی اسپادان ، اپراتور منطقه‌ای اصفهان که درآستانه خریده شدن توسط شرکت مخابرات ایران است جزو بازیگران اصلی بازی تعرفه‌ها محسوب شده‌اند که با توجه به محدود بودن دامنه فعالیت‌ آنها در قیاس با همراه اول، ایران‌سل و به زودی تامین تله‌کام کمی ابهام‌آمیز به نظر می‌رسد.


 

به هر روی بنیاد پژوهشی تجارت بین‌المللی(BMI) در پیش‌بینی آینده بازار موبایل ایران تاکید کرده است وضعیت فعلی تعرفه‌ها و محدود ماندن بازار خدمات ارزش افزوده می‌تواند در آینده نزدیک توان سرمایه‌گذاری اپراتورها را در زمینه زیرساخت و گسترش شبکه خود کاهش دهد که یک تهدید جدی برای این بخش از بازار ارتباطات ایران است و در عین حال تلاش‌های دولت برای ترغیب تولید محتوا در عرصه تلفن همراه به عنوان یکی از محورهای توسعه اقتصادی نیز در شرایطی که بزرگ‌ترین اپراتورهای فعال ناگزیرند به بستر EDGE به عنوان نسل 5/2 موبایل بسنده کنند ناکام خواهد ماند.


 

مجموعه این عوامل منفی باعث شده است که بازار موبـایل ایـران با ظـرفیـت رشدی کـه معـمولا بالای 10 درصد تخمین زده می‌شد این بار با یک برآورد رشد حدودا 8 درصد باری فاصله سال‌های 2011 تا 2015 مواجه باشد. با چنین اوصافی ضریب نفوذ تلفن همراه در ایران نیز چهار سال آینده از مرز 100 درصد خواهد گذشت و به حدود 130 درصد می‌رسد که دلیل آن نیز حجم بالای سیم‌کارت‌های غیر فعال در کشور است. ( جدول سوم)


 

خطوط ثابت


 

آمار بنیاد پژوهشی تجارت بین‌المللی(BMI) در خصوص خطوط تلفن ثابت هم دستخوش جریان مشابهی مانند بازار موبایل است که طی آن انتشار اطلاعات جدید از ظرف شرکت مخابرات ایران تا حدودی تحلیل‌گران این بنیاد پژوهشی تجارتی را شگفت‌زده کرده است. مطابق آمار پایانی سال 2010 در ایران 25 میلیون و 410 هزار خط تلفن ثابت وجود داشت که نزدیک به 2 درصد بالاتر از سطح انتظار حتی خود بنیاد پژوهشی تجارت بین‌المللی(BMI) هم بوده است. رشد این بخش از بازار مخابرات ایران هم حدود 3 درصد در سال تحمین زده شده است که بـاز هـم بـه کشور ضـریب نـفوذی تـقریبا بـرابـر با 34 درصد می‌دهد.


 

2011 نخستین سال در دهه جاری است که از شتاب توسعه خطوط تلفن ثابت کاسته شده است و همین امر هم تحلیل‌گران بنیاد پژوهشی تجارت بین‌المللی را به این نتیجه رسانده است که تقاضا برای این دسته از خدمات مخابرات ایران در حال کاهش است.


 

بنابر این گزارش، تلاش‌های شرکت مخابرات ایران در توسعه خطوط تلفن ثابت به مناطق روستایی و محروم تاثیر عمده‌ای در کندشدن این روند فرسایش داشته است ولی در نهایت با توسعه و قدرت گرفتن شبکه تلفن همراه چه در ایران و چه در جهان استفاده از خطوط تلفن ثابت به‌طور طبیعی کاهش خواهد یافت.


 

به نـوشتـه بـنـیاد پـژوهـشـــی تـجارت بـیـن‌الـمــلـلـی(BMI) همچنان پیش‌بینی می‌شود تا سال 2015 بخش خطوط ثابت رشد سالانه معادل 3/2 درصد داشته باشد ولی در نهایت همین میزان رشد هم در سال‌های آخر پایین‌تر از متوسط سال‌های اخیر است. نکته مهمی که در این گزارش بر آن صحه گذاشته شده است شانس فراوان خطوط ثابت در ایران با توجه به غیبت اینترنت است. به گونه‌ای که اگر خدمات تلفن اینترنتی مبتنی بر پنهای باند در ایران راه‌اندازی و همه‌گیر می‌شد شاید رشد بخش تلفن‌های ثابت تا این حد هم ادامه نمی‌یافت.


 

بر هیمن اساس پیش بینی شده است ورود و قدرت‌گرفتن شرکت‌های بزرگ در حوزه VoIP می‌تواند منجر به تهدیدی جدی برای شرکت مخابرات ایران شود که هم‌اکنون در زمینه توسعه تلفن‌های ثابت سرمایه‌گذاری کرده است و با این حساب حتی همان رشد 2 درصدی هم مورد تردید خواهد بود.


 

در کمال تاسف بنیاد پژوهشی تجارت بین‌المللی (BMI) نیز تاکید کرده است در شرایط فعلی همچنان یکی از موارد قدرت بازار خطوط تلفن ثابت در ایران وابستگی کاربران اینترنت ایران به استفاده از اینترنت تلفنی یا همان DialUp است که تنها از طریق خطوط تلفنی ثابت امکان‌پذیر است و در شرایط حاضر هنوز نه اینترنت پرسرعت و نه شیوه‌های ارایه دیگر به عنوان یک جایگزین سراسری DialUpها مطرح نشده‌اند.


 

اینترنت در افق


 

حتی گزارش امسال BMI هم نتوانسته است بحران آمارهای متناقض و کهنه را در زمینه اینترنت ایران که دامنه آن از شخص وزیر گرفته و زیرساخت و ادارات تابعه مخابرات گرفته تا دانشگاه‌ صنعتی شریف متفاوت است حل کند. در واقع در ابتدای این بخش تاکید شده است تقریبا هیچ آمار جدیدی از این بخش از فناوری ایران در دست نیست!


 

در گزارش آمار اعلام شده از سوی شرکت مخابرات ایران که آمار کاربران ایرانی اینترنت را 23میلیون نفر تخمین زده است صحیح فرض شده است که با این حساب ایران در میانه سال 2009 نسبت به سال قبل حدود 10 درصد رشد کاربر داشته است. برآوردهای این موسسه پژوهشی در نگاهی کاملا خوشبینانه نشان می‌دهد اینترنت تا پایان سال 2009 حدود 24 میلیون کاربر در ایران داشته است که ضریب نفوذ را به حدود 32 درصد می‌رساند.


 

 نکته عجیب اینجاست که حتی اگر این آمارها درست فرض شوند باز هم این میزان رشد در قیاس با سال 2008 که در آن رشدی معادل 64 درصد برای کاربران اینترنت کشور تخمین زده شده است بسیار ناامیدکننده به نظر می‌رسد. (به نمودار 4 مراجعه کنید)


 

هنوز همچنان قاطبه کاربران اینترنت، شهرنشینان جوان هستند که هرچند برای یک جهش در بازار فناوری ایران کافی نیست ولی دست‌کم رشدی معادل 5/7 درصد را برای سال‌های آتی تضمین می‌کند. در گزارش اخیر BMI هم پیش‌بینی‌ها از آینده اینترنت ایران کمی واقع‌گرایانه‌تر شده است و بیان شده احتمالا تا سال 2015 جمعیت کاربران ایرانی به حدود 07/37 میلیون نفر خواهد رسید که با ضریب نفوذی حدودی 46 درصد حدود نیمی از کشور را نعمت دسترسی به اینترنت برخوردار خواهد کرد.


 

بنیاد پژوهشی تجارت بین‌المللی تاکید کرده است در این بخش از بازار فناوری نوع و جنس حضور دولت چه با ابزارهای قانونی و چه موارد دیگر می‌تواند نقشی تعیین‌کننده داشته باشد چرا که در همین فضای فعلی نیز رقابت‌های ناعادلانه، بهای تمام شده بالا، باعث کند شدن روند رشد به نحو محسوسی شده است.


 

 در عین حال رویکرد این بنیاد پژوهشی جهانی به مقوله اینترنت ملی نیز خالی از ظرافت نیست. در این گزارش ضمن اشاره به مبانی و نظرات مختلفی که درباره دلایل توسل دولت به این طرح وجود دارد آمده است: <با توجه به آنکه چنین طرحی دست کم ظرف 5 سال گذشته همواره مطرح بوده است و بحث‌های اولیه آن به سال 2005 بازمی‌گردد حتی اگر چنین طرحی هم واقعا بخواهد محقق شود مدت زمان قابل توجهی تا اجرایی شدن کامل آن باقی خواهد بود بنابراین در پیش‌بینی‌های فعلی ما چنین عاملی مفروض نیست.>


 




طبقه بندی: خبر هفته، جدیدترین اخبار، اخبار موبایل،